Farmakoloji ve Terapötikler

İlaç bilimi ve terapötik araştırmalara bilimsel ilgi.

Farmakoloji ve terapötikler, bir etkin maddenin vücutta ne yaptığını ve vücudun o maddeye ne yaptığını inceler. Terapötik karar, bu iki yönün klinik kanıtla birlikte değerlendirilmesine dayanır.

İki temel eksen

• Farmakokinetik — emilim, dağılım, metabolizma ve atılım; yani maddenin vücutta izlediği yol. Doz aralığının ve kullanım sıklığının belirlenmesinde temeldir.
• Farmakodinamik — maddenin hedefi üzerindeki etkisi; doz-yanıt ilişkisi ve etkinin büyüklüğü.

Bu iki eksen birlikte okunduğunda, aynı dozun farklı hastalarda neden farklı sonuç verebileceği anlaşılır hale gelir.

Hasta değişkenliği

İlaç yanıtını değiştiren etkenler arasında böbrek ve karaciğer işlevi, yaş, vücut bileşimi, gebelik ve eşlik eden hastalıklar bulunur. Bu gruplar ruhsat öncesi çalışmalarda çoğu zaman sınırlı biçimde temsil edilir; dolayısıyla çalışma popülasyonundan uzaklaştıkça belirsizlik artar.

İlaç etkileşimleri

Etkileşimler hem farmakokinetik düzeyde — metabolizma yolaklarının paylaşılması yoluyla — hem de farmakodinamik düzeyde — aynı yönde ya da zıt yönde etki yoluyla — ortaya çıkabilir. Çoklu ilaç kullanımında etkileşim olasılığı kullanılan ilaç sayısıyla birlikte hızla artar.

Yarar-risk dengesi

Hiçbir etkili ilacın riski sıfır değildir. Terapötik değerlendirme, beklenen yararın büyüklüğünü, olası zararın sıklığını ve ciddiyetini, alternatiflerin varlığını ve hastanın bağlamını birlikte ele alır. Bu denge sabit değildir: yeni veri yayımlandıkça yeniden değerlendirilir.

Ruhsat sonrası izlem

Nadir, geç ortaya çıkan ya da belirli alt gruplara özgü yan etkiler çoğu zaman yalnızca geniş kullanımda görünür hale gelir. Bu nedenle güvenlilik profili ruhsatla tamamlanmış sayılmaz; farmakovijilans süreçleriyle izlenmeye devam eder.